الفيض الكاشاني
297
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
ليكن هر گاه با آنچه در فضيلت صبر نقل شده است مقايسه شود فضيلتهاى صبر بيشتر است ، بلكه به برترى آن در بعضى اخبار تصريح شده است مانند قول پيامبر ( ص ) كه : « از بهترين چيزهايى كه به شما داده شده يقين و عزم بر صبر است . » « 38 » در حديث آمده است : « روز رستاخيز شكرگزارترين مردم روى زمين را مىآورند و خداوند پاداش شكركنندگان را به او مىدهد و صابرترين اهل زمين را مىآورند به او گفته مىشود : آيا خشنود مىشود كه پاداش تو را مانند پاداشى كه به اين شاكر داديم بدهيم ؟ مىگويد : آرى اى پروردگار من . حقّ تعالى مىفرمايد : هرگز ! من به وى نعمت دادم او شكر كرد و تو را مبتلا كردم تو صبر كردى من چندين برابر پاداش او را به تو مىدهم سپس چندين برابر جزاى شاكران به او داده مىشود . خداوند فرموده است : إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ . « 39 » امّا اين كه پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : خورندهء شكرگزار همچون روزهدار صابر است » ، « 40 » دليل بر فضيلت مىباشد ، چه اين سخن را در مقام مبالغه به منظور بالا بردن درجهء شكر و رسانيدن آن به مرتبهء صبر بيان فرموده و اين منتهاى درجهء شكر است و اگر بلندى درجهء صبر از آنچه در شرع وارد شده فهميده نمىشد الحاق شكر به صبر مبالغه تلقّى نمىشد و مانند قول آن حضرت بود كه فرموده است : جمعه « حجّ مستمندان است » ؛ « 41 » و نيز : « جهاد زن نيكو شوهردارى است » ؛ « 42 » و نيز : « شرابخوار مانند بتپرست است » ، « 43 » و در تشبيه بايد همواره مرتبهء مشبّه به بالاتر از مشبّه باشد . همچنين سخن آن حضرت كه : « صبر نصف ايمان است » ، « 44 » دلالت بر آن ندارد كه شكر مانند آن
--> ( 38 ) پيش از اين مكرّر نقل شده است . ( 39 ) زمر / 10 : صابران اجر و پاداش خود را بىحساب دريافت مىدارند . ( 40 ) سنن ابن ماجه شماره 1764 ، ترمذى آن را از ابى هريره نقل و آن را حسن دانسته و پيش از اين ذكر شده است . ( 41 ) كنوز الحقايق مناوى از حارث بن ابى اسامه با الفاظ متن ، مسند الشّهاب و ابن عساكر با سندى ضعيف از ابن عبّاس با الفاظ ديگر ، الجامع الصّغير . ( 42 ) طبرانى ، كنوز الحقايق . ( 43 ) حرث بن ابى اسامة از حديث عبد اللّه بن عمر با سندى ضعيف ، الاوسط طبرانى ، سنن ابن ماجه به شمارهء 3375 . ( 44 ) در همين باب ذكر شده است .